‘Lostrekken NS en ProRail is blunder’

NS, dat treinen laat rijden, en ProRail, dat verantwoordelijk is voor rails en wissels, zijn zelf medeschuldig aan de chaos op het spoor tijdens het winterweer, schrijft een verslaggever van de Volkskrant, die voor de editie van zaterdag 11 februari – op anonieme basis – met ingewijden van NS en Pro Rail sprak.  

Waar vroeger de lokale verkeersleider en zijn team eropuit trokken om wissels te ondooien, heersen nu protocollen: niemand mag iets doen zonder toestemming van de hoogste bazen. ‘En dus staan reizigers te blauwbekken, omdat de hoge heren van ProRail en NS ruziën over de schuldvraag,’ zo citeert de krant een verkeersleider van ProRail.

Voor de splitsing van NS en ProRail, die oorspronkelijk bedoeld was om concurrentie op het spoor mogelijk te maken, wat alleen in een paar buitengebieden is gelukt, was het ondenkbaar dat een paar bevroren wissels de dienstregeling in het hele land kunnen platleggen. De lokale verkeersleider, die de treinenloop regelt, was nog bevoegd een paar man met gasbranders de wissels rond zijn station te laten ontdooien.

‘Systeemautisten’ hebben de macht over het Nederlandse spoor overgenomen, zegt een NS-medewerker, die anoniem wil blijven, tegen de Volkskrant. ‘De rigide scheiding van ProRail en NS heeft een bedrijfscultuur opgeleverd waarin niemand nog een besluit durft of mag nemen. De splitsing van het spoor is een blunder van jewelste.’

In het artikel wordt ook de laatste smoes van de NS ontkracht: dat de wissels weliswaar verwarming hebben gekregen, maar dat die niet krachtig genoeg is om de brokken ijs die van de treinen op de wissels vallen snel te doen smelten. Op de werkvloer stuit de persverklaring slechts op cynisme. ‘Hoeveel ijsblokken denkt u dat er precies tussen een wissel zijn gevallen? Dit is een verklaring die echt alleen maar verzonnen kan worden door een ambtenaar die helemaal niets van het spoor begrijpt.’

Uit de reportage blijkt vooral dat sinds NS en ProRail uit elkaar zijn gehaald niet meer snel kan worden ingegrepen als zich een probleem voordoet. Zodra het systeem van de verkeersleiding een vastgevroren wissel ontdekt, mag het spoor niet meer worden gebruikt. De machinist mag niet naar de wissel rijden om te kijken hoe die eraan toe is. Aangezien ProRail, die het spoor beheert, zelfs nauwelijks spoorwerkers in dienst heeft, wordt een aannemer gebeld, die een monteur op pad stuurt. Op dagen van hevige sneeuw, zoals vrijdag 3 februari, kan het – met al die files op de weg – uren duren voor de monteurs ter plekke zijn.

Een ander probleem is dat de reizigers slecht worden geïnformeerd. Omroepers krijgen pas informatie op het moment dat de trein moet vertrekken. Ook kwam het vrijdag 3 februari voor dat treinen plotseling op een ander perron opdoken. In plaats van te wachten totdat alle reizigers over de gladde perrons naar het goede spoor waren gelopen, vertrokken diverse treinen half leeg.

‘Vroeger liet je zo’n trein dan een paar minuten wachten totdat iedereen erin zat,’ verzucht een NS-manager. ‘Nu durft niemand meer af te wijken van het systeem. Treinen die te laat vertrekken, drukken op de punctualiteitscijfers van de NS. ‘Daar worden de bonussen van onze directie op afgestemd.’