DJ’s en interactieve kunst op Oost-Duitse vissersboot Stubnitz
Over een donkere werf struinen, op zoek naar een oude Oost-Duitse vissersboot, het is al bijna een avontuur op zich. Gelukkig is het een zoektocht met hulpmiddelen. Want pijlen wijzen vanaf de NDSMpont, over de grotendeels onverlichte weg, richting de MS Stubnitz.
Aan het einde van wat een parkeerplaats lijkt, kondigt een grote verblindende scheepslamp leven aan. Via het dek kom je bij de trap waarmee je in de buik van de boot af kunt dalen. Op deze doordeweekse avond is de toegang vijf euro, in ruil daarvoor krijg je een ouderwetse stempel en kun je ontdekken wat het schip verder te bieden heeft.
Zoals de drie multifunctionele publieksruimtes met elk een capaciteit van ruim 150 mensen. In het {{Verarbeitungsraum]}, waar vroeger de vis verwerkt werd, is nu een bar- en een zitgedeelte. Hier kun je op een boksringachtige buisconstructie aan oude koeltafels zitten. En de indrukken op je af laten komen: omgeving, muziek, beeldschermen, publiek. De bioscoopstoelen in de buurt van de draaitafel bieden een goed uitzicht op de benedenruimte, waar zich de hoofdzaal – Laderaum 4 – met podium bevindt. In de achtersteven van het schip bevindt zich [{Laderaum 1}}, dat voornamelijk wordt gebruikt voor dans- en theatervoorstellingen.
De industriële ambiance van het, schaars met groen verlichte, scheepsbinnenwerk spreekt tot de verbeelding. Het publiek is divers en de sfeer is niet in één hokje te plaatsen. ´Alto´, student, muziekliefhebber, allerlei ´smaken´ zijn vertegenwoordigd. De één komt voor ´de coole sfeer´. De ander komt voor ´hoog rendement tegen lage investering´, oftewel de mogelijkheid om parels van onbekende bandjes te ontdekken tegen een lage entreeprijs. Op de vraag hoe de organisatie van de Stubnitz het hoofd boven water houdt, zegt Stubnitz-boeker/grafi schdesigner/ videoproducer en fotograaf Carl Weidner: ´De Stubnitz is een non-profi t organisatie. We blijven drijven door de weekendprogrammering, met hoofdzakelijk dance-events. Het grootste deel van de dagelijkse en lange termijnkosten wordt voornamelijk uit de baropbrengsten betaald. Het live-programma wordt grotendeels door de Stubnitz zelf georganiseerd. En om dat programma laagdrempelig te houden worden ook de prijzen laag gehouden.´
De bijna 80 meter lange en inmiddels dik 40 jaar oude haringtrawler stond in 1992 op een lijst om verschroot te worden. Een kunstenaarscollectief redde het schip voor 100.000 euro en toverde het om tot een mobiel platform met als doel naar verschillende havensteden af te reizen en daar de locale (sub)cultuur te ontdekken, presenteren en documenteren.
Subcultuur in de vorm van interactieve kunst, performances en installaties. Weidner: ´Acts die misschien nooit de kans krijgen om op een groot podium te staan, of in de vergetelheid dreigen te verdwijnen, worden op deze manier vereeuwigd en gearchiveerd. Tot op heden is het nog steeds de praktijk om alle live-performances die aan boord plaatsvinden door middel van een videoproductie te documenteren.´
Thuishaven van de Stubnitz is Rostock, een havenstad in het noordoosten van Duitsland, waar het schip het grootste deel van het jaar ligt. Hoe lang de boot op reis is, verschilt jaarlijks. Dit jaar is het een relatief korte tour langs Amsterdam (drie maanden) en Hamburg (één maand). De eerste keer dat de boot in Nederland aanmeerde was in 2001, Rotterdam had de primeur, het jaar daarop beleefde Amsterdam haar debuut.
Op deze avond staan de Nederlandse formaties MeloManics en Skip the Rush op het programma. Aan het einde van de trap naar Laderaum 4 sta je vrijwel direct op het podium, tussen de artiesten die al druk bezig zijn met de voorbereiding van hun optreden. Achter het podium langs (backstage op zijn letterlijkst) kom je in het lager gelegen publieksgedeelte, waar je zittend aan de zijkant met je benen bungelend in het scheepsruim, een mooie blik op het staande publiek hebt. De MeloManics hebben er vanavond duidelijk zin in, wat aanstekelijk werkt op het publiek. Tijdens het optreden van Skip the Rush ontstaat er zelfs een heuse mini-moshpit inclusief gillende meiden, waarschijnlijk overenthousiaste vrienden van de band.
´Er zijn veel artiesten of promotors die de Stubnitz aanschrijven vanwege een mogelijk optreden´, zegt Weidner. ´Ook wordt er veel gewerkt met locale promotors of labels, hoewel dit jammer genoeg in Nederland minder de praktijk is. Gewoonlijk worden artiesten uitgenodigd op basis van de belangstelling die de Stubnitz-boekers in een bepaald project hebben.´
Maar er wordt niet alleen opgetreden op de Stubnitz. Er zijn verschillende werkplaatsen die volop in gebruik zijn. ´Dagelijks wordt er aan het onderhoud van het schip gewerkt in de metaal-, hout-, en elektrotechnische werkplaatsen,´ zegt Weidner. ´De videowerkplaats wordt gebruikt om de gigantische hoeveelheid materiaal die er geproduceerd wordt na te bewerken, te labelen en te archiveren.´
De bemanning van het schip bestaat grotendeels uit vrijwilligers. Weidner: ´Voor cruciale posten als chief-engineer en anderen die het schip in bedrijf houden zijn vaste werknemers aangesteld. De meesten komen uit Rostock zelf of andere plaatsen in Duitsland. In het verleden waren er ook regelmatig mensen uit andere landen aan boord, die waren blijven hangen na een periode in een bepaalde stad. Vaste criteria voor een aanstelling aan boord zijn er niet direct, dit proces verloopt zeer dynamisch. Belangrijk is dat je je inzet voor het project, er iets aan toe kan voegen, een bepaalde bedrevenheid hebt op een zeker gebied en bovenal, dat je in het team past en aan het ritme aan boord kan wennen.´
Plannen voor de toekomst zijn er volop. Zo wordt er druk gewerkt om de hoofdzaal steeds multifunctioneler te krijgen. ´Verder is er veel belangstelling om een project aan de Middellandse zee te doen; om het onontdekte culturele gebied te verkleinen´, aldus Weidner. Maar tot en met 1 december is het schip plus acts nog te bewonderen op de NDSM-werf.