MUG houdt je wakker!

Dossier: Wijzigingen in de Bijstand

De bijstand (wwb) is per 1 januari gewijzigd. MUG heeft er al veel aandacht aan besteed maar de wwb is behoorlijk ingewikkeld. Wanneer heeft u recht op een uitkering en hoe hoog is zo’n uitkering eigenlijk? In dit Bijstandsdossier zetten we de belangrijkste regels nog een keer op een rij.

Voor Wie
De bijstand is het laatste vangnet voor wie geen inkomen uit werk heeft en ook geen aanspraak (meer) kan maken op een andere uitkering zoals de ww. De maximale duur van een ww-uitkering is 38 maanden. Het kabinet heeft plannen om deze termijn te verkorten maar zover is het nog niet. Om voor bijstand in aanmerking te komen, moet de aanvrager tenminste 18 jaar oud zijn en in Nederland wonen. Gedetineerden krijgen geen bijstand.

Bij het vaststellen van het recht op bijstand worden inkomsten van een partner en andere gezinsleden meegerekend: de zogeheten
huishoudinkomenstoets. Ook inkomsten van een thuiswonend kind of een inwonende ouder tellen mee. Voor bijstandgerechtigden die vóór 1 januari 2012 al bijstand ontvingen, gaat deze regel overigens pas per 1 juli in.
Verder mag er geen sprake zijn van eigen vermogen. Het maximum aan eigen kapitaal is voor dit jaar vastgesteld op €5.685,-; voor gezinnen €11.370,-. Onder vermogen vallen ook waardevolle bezittingen als een auto, boot, sieraden of kunst.

Het is aan de uitkeringsinstantie (DWI) om te beoordelen of bezit reden is de uitkering te korten, te weigeren of stop te zetten. Een litho aan de muur, een geërfd horloge, de flatscreen-tv die in betere tijden is aangeschaft of het oude Opeltje voor de deur… ze hoeven niet altijd te worden ingeleverd maar wie een nieuwe BMW op zijn naam heeft staan of een Bayliner in de jachthaven heeft geparkeerd, trekt de aandacht.

Eigen huis
Een veel gehoord misverstand is dat een eigen woning altijd eerst moet worden ‘opgegeten’. Die eis geldt niet wanneer de aanvrager zelf in het huis woont en niet kan worden verwacht dat de aanvrager zijn woning verkoopt. Dat laatste is bijvoorbeeld het geval wanneer een geschikte huurwoning op nagenoeg dezelfde woonlasten zou komen of wanneer de eigen woning onverkoopbaar is.

De waarde van de woning telt wel altijd mee. Als er te veel waarde, oftewel vermogen in een woning zit, kan leenbijstand worden toegekend, totdat het vermogen is opgegeten. De waarde van een eigen huis valt onder vermogen maar daarvan is €48.000,- aan overwaarde vrijgelaten. De overwaarde is de taxatiewaarde minus het afgeloste deel van de hypotheek.
Rekenvoorbeeld: de woning is getaxeerd op €320.000,-. De nog af te lossen hypotheeksom bedraagt €210.000,-. De overwaarde oftewel het eigen vermogen in de woning is in dat geval €110.000,-. De gemeente zal nu (€110.000,- minus €48.000,-) €62.000,- leenbijstand verstrekken.
In het geval van een gezin zou de bijstand €1.336,42 (zie voor netto uitkering de tabel) per maand zijn; de leenbijstand zal dus na 46 maanden (3,8 jaar) zijn opgesoupeerd.
Pas na de leenbijstand volgt een gewone bijstandsuitkering. De leenbijstand moet worden terugbetaald. Maar dat hoeft pas als de bijstandsgerechtigde weer werk heeft gevonden en meer verdient dan de bijstand. In Amsterdam hoeft iemand de eerste 10 jaar na het einde van de leenbijstand geen rente te betalen. Als na 10 jaar nog niet is afgelost, dan wordt er rente berekend over het niet afgeloste deel. De rente bedraagt de wettelijke rente, die dan geldt, verminderd met 3 procent.

Slapend Rijk?
De hoogte van de bijstandsuitkering verschilt per situatie: alleenstaand, met of zonder kinderen, zelfstandig of niet zelfstandig wonend… het telt allemaal mee. Ook kunnen er per gemeente verschillen optreden, vooral in de speciale regelingen voor minima zoals langdurigheidstoeslag, kwijtschelding gemeentebelastingen, kortingspassen (Stadspas), collectieve aanvullende ziektekostenverzekering en bijzondere bijstand. Het kabinet heeft bepaald dat bijstandsgerechtigden mét alle gemeentelijke extra’s tezamen nooit boven de 110 procent van de bijstandsnorm uit mogen komen. Een uitzondering vormt de bijzondere bijstand: hulp in bijzondere individuele omstandigheden.

Vuistregel is dat gezinnen en samenwonenden recht hebben op ongeveer het netto minimumloon. Alleenstaande ouders met thuiswonende kinderen hebben recht op 90 procent van de gezinsbijstand en alleenstaanden zonder kinderen op 70 procent – mits er geen andere inwonenden zijn en er sprake is van woonkosten.
Het bestaansminimum of sociaal minimum voor een alleenstaande is voor 2012 vastgesteld op €50,49 bruto per werkdag (zie tabel voor nettobedragen).
Daarvan moeten alle kosten voor levensonderhoud worden betaald. Lui op de bank liggen is er ook niet bij. In de bijstand geldt sollicitatieplicht, ook naar qua opleiding/ervaring niet passend werk. Ontheffing kan worden aangevraagd in geval van ziekte (of zorg voor een ziek familielid), verzorging van een klein kind (tot 5 jaar) of als er naar oordeel van DWI een andere reden is om niet te kunnen werken. Let op: ook de vakantieregeling is versoberd. Een bijstandsgerechtigde mag maximaal 4 weken op vakantie, uitgezonderd 65-plussers.

Jongeren
Met het afschaffen van de Wet Investeren in Jongeren (wij) vallen jongeren tot 27 jaar weer gewoon onder de wwb. Ze hebben daarmee in feite hun recht op bijstand teruggewonnen. Maar dat lijkt aardiger dan het is. Onder de wij kregen jongeren een leer-/werkaanbod. Dat is een opleiding of werk, of een combinatie daarvan. Vervolgens werd gekeken of er een (aanvullende) inkomensvoorziening kon worden verstrekt. Het afschaffen van de wij gooit moeilijk bemiddelbare jongeren terug de bijstand in, in afwachting van de nieuwe Wet Werken naar Vermogen (wwnv), die in 2013 in gaat.

Jongeren tot 27 jaar melden zich bij het Jongerenloket op een van de Werkpleinen (DWI en UWV Werkbedrijf). Ze moeten vanaf dat moment eerst zelf 4 weken op zoek naar een opleiding of betaald werk. Pas daarna komen ze in aanmerking voor een uitkering. De gemeente kan jongeren nog altijd verplichten om (weer) naar school te gaan en biedt daarin begeleiding.

Het recht op een uitkering hangt af van het totale inkomen dat in het huishouden waar de jongere deel van uitmaakt wordt verdiend. Is dat voldoende dan is er geen recht op uitkering.

Wie vóór 2012 onder de wij viel, zit in een overgangsregeling, die bijna in alle gevallen doorloopt tot 1 juli. Alleen als de bijstand eerder stopt en opnieuw wordt aangevraagd, gelden de nieuwe regels.

Samen achter een voordeur
Gezinsleden die samen in één woning wonen, moeten financieel voor elkaar gaan zorgen: de
huishoudinkomenstoets. Het inkomen van alle gezinsleden wordt meegeteld om de hoogte van de bijstandsuitkering te bepalen, dus ook dat van thuiswonende volwassen kinderen met een eigen inkomen. Maar ook de aow-uitkering van een inwonende opa of oma. Het hele gezin mag maximaal zo’n
€1.336,- aan bijstand ontvangen (netto inclusief vakantiegeld; dit bedrag kan per gemeente variëren, zie tabel hieronder voor Amsterdam).

Er zijn uitzonderingssituaties. Het inkomen uit de wajong van een volwassen kind of van een ouder telt niet mee; hetzelfde geldt voor gezinsleden met een awbz-indicatie van minimaal 10 uur per week, die thuis door de eigen ouder(s) of kind(eren) worden verzorgd. Inkomsten van volwassen kinderen die studeren of een leer-/werkbaan hebben, worden pas meegeteld vanaf ongeveer €1.050,- per maand.

DWI geeft het volgende voorbeeld: een alleenstaande ontving in 2011 een bijstandsuitkering van €752,-. Haar dochter van 24 jaar woont nog thuis. Zij heeft een baan voor 4 dagen in de week en verdiende daar in 2011 €1.100,- mee. Samen hadden ze dus €1.852,-. Meldt de moeder zich nu bij de bijstand, dan wordt het rekensommetje iets anders. Omdat haar dochter €1.100,- per maand inbrengt, krijgt zij nog maar €153,- bijstand, om samen op €1253,- uit te komen. Een achteruitgang van zo’n €600,- per maand (let op, bedragen kunnen in werkelijkheid anders uitvallen).

Alleenstaande ouders
Ook alleenstaande ouders moeten hun best doen om werk te vinden. Met kinderen onder de 5 jaar, zijn bijstandsouders nog wel tijdelijk vrijgesteld van sollicitatieplicht (maximaal 5 jaar). Een bijstandsgerechtigde alleenstaande ouder met deeltijdbaan mag 12,5 procent van het loon boven op de uitkering houden, tot maximaal €120,- per maand en dat gedurende maximaal 2,5 jaar. Voorwaarde is dat de ouder 27 jaar is of ouder en het jongste kind 11 jaar of jonger. Andere vrijlatingen die nu bestaan voor alleenstaande ouders, vervallen in maart.
Als een thuiswonend kind 18 jaar wordt en niet meer naar school gaat, moeten dit kind en de ouder samen vragen om voortzetting van de bijstand. Veelal geldt dan een lager bijstandsbedrag dan voor een alleenstaande ouder. Zo mogelijk moet het kind een aanvullende bijdrage vragen bij de andere ouder; wanneer dit niet mogelijk is, kan recht bestaan op bijzondere bijstand.

Alleenstaande ouders
Ook alleenstaande ouders moeten hun best doen om werk te vinden. Met kinderen onder de 5 jaar, zijn bijstandsouders nog wel tijdelijk vrijgesteld van sollicitatieplicht (maximaal 5 jaar). Een bijstandsgerechtigde alleenstaande ouder met deeltijdbaan mag 12,5 procent van het loon boven op de uitkering houden, tot maximaal €120,- per maand en dat gedurende maximaal 2,5 jaar. Voorwaarde is dat de ouder 27 jaar is of ouder en het jongste kind 11 jaar of jonger. Andere vrijlatingen die nu bestaan voor alleenstaande ouders, vervallen in maart.
Als een thuiswonend kind 18 jaar wordt en niet meer naar school gaat, moeten dit kind en de ouder samen vragen om voortzetting van de bijstand. Veelal geldt dan een lager bijstandsbedrag dan voor een alleenstaande ouder. Zo mogelijk moet het kind een aanvullende bijdrage vragen bij de andere ouder; wanneer dit niet mogelijk is, kan recht bestaan op bijzondere bijstand.

Oh ja, ook dit nog…
MUG heeft zo zorgvuldig mogelijk alle bepalingen en meest actuele bedragen (zoals eind januari bekend) op een rij gezet. Rechten kunnen aan dit artikel niet worden ontleend. Kijk ook op de website van DWI Amsterdam en op www.rijksoverheid.nl.

Klik op de tabel voor een vergroting

  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
Joep Bertrams

Nieuwsflits
MUGweb Nieuwsbrief

Schrijf je hier in voor de MUGweb nieuwsbrief

Download Juli 2014

advertenties

  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
Google ads
Direct naar >>